Những bài học về xây dựng và phát triển doanh nghiệp mà anh đã rút ra được từ các định chế tài chính hàng đầu thế giới là gì?
Anh Đào Trọng Khanh – TGD Ngân hàng Tiên Phong (TPB): Tôi may mắn có thời gian làm việc gần 10 năm cho một số ngân hàng hàng đầu của Nhật, Pháp và Mỹ như Mizuho, Calyon và Citibank tại Việt Nam.
Đối với người Nhật, mô hình quản lý nghiệp vụ và nội bộ của họ rất chặt chẽ và bài bản. Đồng thời, người Nhật coi trọng mối quan hệ dài hạn và sẵn sàng sát cánh cùng khách hàng kể cả trong những lúc khó khăn nhất. Đây là điều đáng quý mà doanh nghiệp Việt Nam nên học tập.
Với người Pháp, sự ổn định và điềm tĩnh trong việc đưa ra các quyết định và định huớng kinh doanh giúp ngân hàng phát triển ổn định nhưng mặt khác, cơ hội có thể sẽ bị bỏ qua và đôi khi điều này sẽ dẫn đến tình trạng thiếu động lực cho sự phát triển mạnh mẽ.
Còn đối với một ngân hàng lớn của Mỹ như Citibank, sự quyết liệt và táo bạo trong kinh doanh cũng như sự nhanh nhạy trong việc đưa ra các quyết định quan trọng là động lực giúp doanh nghiệp có khả năng phát triển mạnh mẽ. Các sản phẩm mà họ đưa ra đều dựa trên cơ sở thấu hiểu sâu sắc nhu cầu của khách hàng.
Tuy nhiên, đôi khi tính quyết liệt và chạy theo mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn như vậy không phù hợp lắm với văn hóa kinh doanh phương Đông nơi sự đầu tư cho quan hệ dài hạn kể cả chấp nhận thiệt thòi trong ngắn hạn luôn được đánh giá cao.
Những kinh nghiệm này đã hỗ trợ anh như thế nào trong việc ban hành và thực thi các chiến lược cốt lõi của TPB trong năm 2009 và năm mới 2010?
Điều lớn nhất mà tôi có thể rút ra từ các ngân hàng này là kinh doanh ngân hàng cũng đồng nghĩa với kinh doanh rủi ro nên cần xác định xây dựng ngân hàng là một bài toán dài hạn, cần tập trung ngay từ những ngày đầu cho việc xây dựng một hệ thống quản trị điều hành và đặc biệt là hệ thống quản trị rủi ro theo đúng chuẩn mực để tạo lập sự phát triển lâu dài và bền vững. Cổ đông và ngân hàng đôi khi phải chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn, thậm chí lỗ do phải đầu tư nhiều trong giai đoạn đầu, và hướng mục tiêu lợi nhuận ổn định và bền vững trong trung và dài hạn. Đồng thời, con người cũng là yếu tố quyết định trong việc có thể biến mục tiêu này thành hiện thực.
Bởi vậy với TPB, trong những năm đầu tiên, bên cạnh mục tiêu lợi nhuận, chúng ta luôn có mục tiêu quan trong tương đương là Hệ thống quản trị và Con người. TPB hướng ngân hàng theo một mô hình quản trị ngân hàng hiện đại thông qua việc phân định rõ vai trò và trách nhiệm của HĐQT, Ban điều hành, phân công công việc và trách nhiệm tới từng cán bộ quản lý. Tất cả các quy trình họat động và kiểm soát rủi ro hoàn thiện theo tiêu chuẩn ISO và sử dụng ngay từ ngày đầu tiên họat động nên bộ máy đã nhanh chóng phối hợp nhịp nhàng.
Yếu tố văn hóa môi trường làm việc và đạo đức nghề nghiệp, được Ngân hàng quan tâm và đầu tư mạnh mẽ. Giá trị cốt lõi để xác lập nguyên tắc hành xử của từng thành viên được đưa ra như Tôn trọng từng cá nhân và giá trị từng cá nhân mang lại, luôn Đổi mới và cải tiến để mang giá trị và hiệu quả tới khách hàng; và trên hết, tất cả đều vì một mục đích chung với tinh thần Đồng đội
Song song, chúng ta vẫn không quên mục tiêu quan trọng tương đương là lợi nhuận nên trong năm 2008 và 2009 là hai năm đầu tiên họat động, TPB đã tận dụng cơ hội đầu tư kinh doanh trên thị trường vốn và xây dựng cơ sở khách hàng ban đầu khá tốt (trong khi nhiều ngân hàng khác đang tập trung đối phó khủng hoảng) nên chúng ta đã họat động có lãi cả 2 năm đầu tiên này với hiệu quả sinh lời trên 1 đồng vốn cổ đông đạt hơn 19% cho năm 2009.
Đồng thời, chúng ta đã dám tiên phong đầu tư mạnh mẽ vào các kênh điện tử để khách hàng có thể giao dịch với ngân hàng một cách hiệu quả và giản đơn, không nhất thiết phải trực tiếp đến ngân hàng. Mặc dù kênh điện tử còn khá mới mẻ ở Việt Nam và khách hàng nói chung vẫn còn dè dặt về sự tin cậy và chưa quen sử dụng nhưng kênh ngân hàng điện tử như Internet Banking của chúng ta đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của khách hàng và đã được khách hàng của tạp chí Tiêu Dùng bình bầu vào Top 20 sản phẩm Tin và Dùng của ngành ngân hàng vào tháng 12/2009.
Những khó khăn cơ bản trong năm 2009 cũng như các thách thức mà anh dự kiến trong năm 2010 trong quá trình điều hành và quản trị TPB?
2009 là năm thứ hai họat động tính từ khi chúng ta khai trương ngân hàng tháng 6/2008. Bởi vậy khó khăn nhất đối với TPB năm 2009 là hoàn thiện đội ngũ và vận hành để bộ máy phối hợp nhịp nhàng vì người của TPB đến với nhau từ những nền tảng kiến thức, hiểu biết và kinh nghiệm khác nhau. Phối hợp nhịp nhàng và chia sẻ cách giải quyết vấn đề thật không dễ dàng khi bạn mới biết, mới làm cùng với một người chưa đồng nhất về quan điểm tiếp cận. Để giải bài toán này, chúng ta đã vận dụng triệt để những giá trị cốt lõi của TPB là Tôn trọng ý kiến và sự đóng góp của từng cá nhân và khi quyết định thì luôn đặt tinh thần Đồng đội vì mục đích chung lên trên hết. Khi đó, mọi người dễ đồng thuận và đi theo quyêt định cuối cùng vì ý kiến cá nhân của mình được tôn trọng và tin tưởng quyêt định cuối cùng là vì mục đích tốt nhất cho tập thể.
Khép lại 2009 với những thành tích ban đầu đáng khích lệ. Tuy nhiên, chúng ta còn nhiều việc có thể làm tốt hơn và sẽ tiếp tục triển khai trong năm 2010. Với bài toán mở rộng mạng lưới mạnh mẽ của TPB trong năm 2010, thách thức lớn nhất với chúng ta là tiếp tục là xây dựng đội ngũ và nhịp nhàng sự phối hợp trong đội ngũ. Tôi tin tưởng sâu sắc rằng con người là cốt lõi của sự thành công, bởi vậy, đầu tư vào con người, sử dụng nhân sự một cách phù hợp nhất với từng cá nhân và với tổ chức; đào tạo và tạo điều kiện tốt nhất để từng thành viên cùng thành công với tổ chức là công việc quan trọng và cũng thách thức nhất của lãnh đạo. Bởi vậy, trong năm 2010, ngay từ đầu năm, chúng ta đã bắt tay ngay vào các dự án Cập nhật Bản mô tả công việc (Job Description), Xây dựng Hệ thống Giao và đánh giá Chỉ tiêu công việc (Goal Setting), và đặc biệt, chúng ta sẽ chính thức thành lập ra Phòng Đào tạo để hỗ trợ nâng cao năng lực và kỹ năng cần thiết cho tất cả các cấp trong Ngân hàng.
Anh vui lòng điểm qua kết quả kinh doanh của TPB trong năm 2009?
Ngay từ ngày đầu thành lập, chúng ta đã đặt ra một hoài bão, một khát khao là xây dựng và phát triển Ngân hàng Tiên Phong thành một định chế tài chính hàng đầu Việt Nam, có nền tảng họat động bền vững và giúp khách hàng, cổ động và từng cán bộ nhân viên đạt được ước mơ về một cuộc sống tài chính đơn giản hơn, hiệu quả hơn khi đồng hành cùng TPB. Đây thực sự là một cuộc chạy marathon trong cả một thời gian 10 năm, 20 năm,.. Bởi vậy, Ngân hàng đã lập ra kế hoạch 5 năm lần thứ nhất với mục tiêu ít nhất phải trở thành một trong 10 ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu vào cuối năm 2013. Từng năm một trong kế hoạch 5 năm lần thứ nhất này được đặt tên như sau: 2008 - KHỞI ĐỘNG 2009 - CHẠY ĐÀ 2010 - TĂNG TỐC 2011 - BỨT PHÁ 2012 - NƯỚC RÚT 2013 - CÁN ĐÍCH
Năm 2009 – CHẠY ĐÀ, chúng ta đã đạt tổng lợi nhuận trước thuế hơn 207 tỷ đồng (trước trích lập dự phòng rủi ro) trên tổng vốn điều lệ mới ở mức khiêm tốn là hơn 1.000 tỷ đồng; vượt kế hoạch năm là 10,5% và gấp 2,5 lần năm 2008 với tổng tài sản vượt kế hoạch 53,3%, gấp 4.4 lần so với năm 2008.
Trong năm 2009, TPB đã thực hiện thành công việc tăng vốn điều lệ thông qua hình thức phát hành 25 triệu cổ phiếu tương đương 250 tỷ đồng với sự tham gia của một đối tác Nhật và các đối tác trong nước.
Vậy chiến lược và mục tiêu của TPB trong năm 2010 là gì?
2010 được đánh giá là một năm đầy thử thách với TPB vì đây là năm TĂNG TỐC với những mục tiêu cụ thể gồm phấn đấu đạt các chỉ số tăng trưởng từ 200% đến 300% so với 2009. TPB cũng vừa công bố chào bán thêm 50 triệu cổ phiếu tương đương 500 tỷ đồng để tăng vốn điều lệ và thực hiện các hoạt động phát triển kinh doanh và mạng lưới của ngân hàng trên toàn quốc. Dự kiến, TPB sẽ mở thêm 1 Sở giao dịch, 29 chi nhánh và phòng giao dịch so với con số 15 chi nhánh và phòng giao dịch hiện nay tại Hà Nội, TP. HCM, Cần Thơ, Đà Nẵng và Hải Phòng.
Một chỉ tiêu nữa cũng không kém phần quan trọng là phát triển và nâng cao chất lượng nhân sự lên mức 800 người có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ, được đào tạo bài bản so với con số 450 hiện nay.
Một số ngân hàng nước ngoài đã mua cổ phần của các NHTMVN như trường hợp HSBC-Techcombank, ANZ-Sacombank, Standard Chartered-ACB,…Liệu đây có phải là đường đi của TPB trong tương lai?
Đối với TPB, điều kiện quan trọng nhất mà chúng ta đặt ra cho một đối tác chiến lược nước ngoài là giá trị và những hỗ trợ họ có thể mang lại cho TPB để cùng chúng ta hoàn thành tốt những mục tiêu đặt ra mà cụ thể là trở thành một trong mười ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam vào năm 2013. Vì vậy, khi có một đối tác chia sẻ định hướng chiến lược và văn hóa quản trị của TPB, mang lại giá trị cho TPB thì chúng ta sẽ sẵn sàng hợp tác và cùng phát triển.
Nếu được mô tả về bản thân như 1 người bình thường và 1 CEO của TPB, và kinh nghiệm quản trị tâm đắc nhất, anh có thể nói gì?
Thoải mái và gần gũi trong cả công việc và cuộc sống. Tôi cũng đang chịu nhiều áp lực nhưng đầy thú vị trong vai trò là Tổng giám đốc trẻ nhất trong ngành ngân hàng Việt Nam và trong việc thực hiện mục tiêu đưa TPB thành một trong mười ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu Việt Nam vào cuối năm 2013
Trong xây dựng và thực hiện kế hoạch cũng như xử lý công việc, tôi luôn tâm nhiệm mình như người leo cầu thang. Nếu thực hiện từng bước đi lên, biết tính toán và phân bổ nguồn lực ngay từ bậc đầu tiên và cho từng bậc, chúng ta sẽ lên được tầng cao nhất. Nếu thiếu điều này hoặc vội vàng nhảy 2-3 bậc cùng một lúc, chắc chắn sẽ bị hụt hơi và chỉ lên được độ cao nhất định hoặc hoàn toàn có thể bị vấp ngã nặng nề.